با فرمت قابل ویرایش word
تعداد صفحات: 136 صفحه
تکه های از متن به عنوان نمونه :
فهرست مطالب:
فصل اول…………………………………… 1
مقدمه و کلیات……………………………………. 1
1-1 مقدمه…………………………………… 2
1-1-1 گاو…………………………………… 4
1-1-2 گاومیش رودخانه ای……………………………………. 4
1-1-3 گوسفند…………………………………… 5
1-1-4 بز…………………………………… 6
1-1-5 اهداف……………………………………. 7
1-2 کلیات……………………………………. 7
1-2-1 تاریخچه مطالعات سیتوژنتیک در دامپروری………………………. 7
1-2-2 منطق نقشه یابی ژن ها روی کروموزوم………………………….. 8
1-2-3 نقشه های لینکاژی……………………………………. 9
1-2-4 نقشه های فیزیکی……………………………………. 9
1-2-5 نقشه یابی مقایسه ای و اصلاح دام…………………………… 10
1-2-6 همولوژی……………………………………. 11
1-2-7 کشت سلول های خونی……………………………………. 11
1-2-7-1 تاریخچه…………………………………… 11
1-2-7-2 اصول بنیادی……………………………………. 12
1-2-8 تکنیک های باندینگ (رنگ آمیزی) کروموزوم ها……………… 12
1-2-8-1 تاریخچه…………………………………… 12
1-2-8-2 اصول پایه ای……………………………………. 13
1-2-9- هیبریداسیون در محل فلورسنتی (FISH)………………… 15
1-2-9-1 تاریخچه…………………………………… 15
1-2-9-2 اصول بنیادی……………………………………. 15
1-2-9-3 استفاده از FISH در پژوهش های ستوژنتیک حیوانات اهلی………. 16
1-2-9-4 استفاده از مکان یابی فیزیکی ژن ها با تکنیک FISH برای تایید صحت گردآوری های ژنوم موجودات…………….17
1-2-9-5 استفاده از مکان یابی فیزیکی ژن ها با تکنیک FISH برای اتصال نقشه های لینکاژی و RH روی کروموزوم ها……..19
1-2-9-6 استفاده از مکان یابی فیزیکی ژن ها با تکنیک FISH در رهیافت کلونینگ موقعیتی ژن ها و QTLها……………..20
1-2-10 انواع پروب های کلون DNA ژنومی استفاده شده در FISH……………….
1-2-11 ایمونوفلوروسنس…………………………………….. 21
1-2-12 ویژگی های متافاز ها و نقشه های سیتوژنتیک خانواده گاو سانان………….22
1-2-12-1 آتوزوم ها و نقشه های سیتوژنتیک…………………………… 22
1-2-12-2 کروموزوم های جنسی……………………………………. 26
1-2-13 بررسی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9………………..
1-2-13-1 ژن برولا (FecB) …………………………………..27
1-2-13-2 ژن GDF9 (FecGH)…………………………………..
1-2-13-3 ژن BMP15 (FecX)…………………………………..
1-2-13-4 اثر متقابل بین جهش های موثر بر باروری…………… 30
فصل دوم…………………………………… 32
بررسی منابع…………………………………… 32
2-1 سابقه مطالعات سیتوژنتیک و نقشه یابی ژن ها با تکنیک FISH در حیوانات مزرعه ای……..33
2-2 سابقه مطالعه ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در حیوانات مزرعه ای…………..37
فصل سوم…………………………………… 40
مواد و روش ها………………………………….. 40
3- مواد و روش ها………………………………….. 41
3 – 1 تهیه نمونه های خون و کشت سلول های خونی…………….. 41
3 – 1- 1 تهیه ی نمونه های خون…………………………………… 41
3 – 1- 2 کشت سلول های خونی با روش RB و انتخاب اسلاید های مناسب برای FISH……….
3-2 انتخاب و سفارش کلون های BAC……………………………….
3-2-1 شناسایی کلون های BAC حاوی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9…………..
3-2-1-1 ژن BMPR1B…………………………………….
3-2-1-2 ژن BMP15……………………………………
3-2-1-3 ژن GDF9……………………………………
3-3 کشت باکتری های حاوی کلون های BAC و استخراج DNA………………..
3-4 نشاندارسازی DNA استخراج شده از کلون های BAC………………………
3-5 تهیه کاریوتایپ گاو، گاومیش رودخانه ای، گوسفند و بز………………. 51
3-6 هیبریداسیون در محل فلورسنتی (FISH)……………………………. 51
3-7 مراحل بعد از FISH…………………………………….
3-7-1 آشکار سازی سیگنال های FITC…………………………………….
3-7-2 RBPI- باندینگ…………………………………….. 53
3-8 بررسی میکروسکوپی اسلایدها و ردیابی سیگنال های FITC…………….
3-9 تعیین محل دقیق (باند کروموزومی) ژن های مورد مطالعه روی کروموزوم ها……54
فصل چهارم…………………………………… 55
نتایج……………………………………. 55
4- نتایج……………………………………. 56
4-1 کیفیت DNA استخراج شده از کلون های BAC…………….
4-2 نتایج حاصل از کشت سلولی و کاریوتایپ های تهیه شده برای گاو، گاو میش رودخانه ای، گوسفند و بز با روش RBA- باندینگ…….56
4-2-1 کاریوتایپ RBA- باندینگ گاو (BTA)………………………………….. 56
4-2-2 کاریوتایپ RBA- باندینگ گاو میش رودخانه ای (BBU)………… 56
4-2-3 کاریوتایپ RBA- باندینگ گوسفند (OAR)………………………… 56
4-2-4 کاریوتایپ RBA- باندینگ بز (CHI)………………………………….. 57
4-3 جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 با استفاده از تکنیک FISH روی کروموزوم های RBPI- باندینگ گونه های مورد مطالعه…………………………………..57
4-3-1 جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در گاو (BTA)………………..57
4-3-2 جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در گاو میش رودخانه ای (BBU)……57
4-3-3 جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در گوسفند (OAR)…………..57
4-3-4 جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در بز (CHI)…………………….58
4-4 مقایسه جایگاه فیزیکی ژن های BMPR1B، BMP15 و GDF9 در گاو، گاو میش رودخانه ای، گوسفند و بز با انسان…………58
فصل پنجم…………………………………… 96
بحث و نتیجه گیری……………………………………. 96
5- بحث……………………………………. 97
5-1 نقشه های ژنتیکی……………………………………. 97
5-2 تفاوت های نقشه های فیزیکی و لینکاژی…………….. 98
5-3 ژنومیکس مقایسه ای……………………………………. 99
5-4 نتیجه گیری نهایی……………………………………. 103
5-5 پیشنهادات……………………………………. 103
واژه نامه…………………………………… 104
منابع و مآخذ…………………………………… 106
Abstract…………………………………..
چکیده:
هدف اصلی در پژوهش های ژنومی حیوانات اهلی تهیه نقشه های ژنومی جامعی است که بتواند شناسایی جایگاه های موثر بر صفات مهم اقتصادی را امکان پذیر سازد. انتظار می رود که شناسایی چنین جایگاههایی منجر به طراحی برنامه های کارآمد اصلاح نژادی، خصوصاً انتخاب به کمک نشانگر (MAS) و در نتیجه افزایش صحت و پیشرفت انتخاب در حیوانات مزرعهای شود. هدف مطالعه حاضر مکان یابی فیزیکی مقایسه ای کلون های BAC گاوی حاوی ژن های باروری فاکتور رشد تمایز یافته 9 (GDF9)، پروتئین ریخت زای استخوان 15 (BMP15) و گیرنده نوع یک آن (BMPR1B) با استفاده از تکنیک هیبرید سازی در محل فلورسنتی (FISH) برای اولین بار روی کروموزوم های R- باندینگ گاو (BTA, 2n=60)، گاو میش رودخانه ای (BBU, 2n=50)، گوسفند (OAR, 2n=54) و بز (CHI, 2n=60) با توجه به استاندارد ISCNDB 2000 بوده است. برای تهیه کروموزوم های R- باند شده با وضوح زیاد، نمونه های خون کامل از گونه های مورد مطالعه با وارد سازی دیر هنگام BrdU و Hoechst33258 کشت شدند. کلون های BAC حاوی ژن های مورد نظر از روی آخرین سازه ژنوم گاوی با توجه به گردآوری های توالی ژنوم گاوی UMD_3.1 و Btau_4.6.1 شناسایی شده و سپس از کتابخانه BAC گاوی موسسه INRA تهیه شدند. پس از کشت کلون ها، استخراج DNA و نشاندار سازی آن با روش Nick translation، اسلایدهای متافازی در حضور COT-l DNA گاوی به مدت یک شب تحت تیمار FISH قرار گرفتند. مراحل ردیابی سیگنال های FITC و تهیه متافازهای RBPI- باندینگ به ترتیب با استفاده از سیستم آنتی بادی های FITC-avidin و anti-avidin و رنگ آمیزی اسلایدها با پروپیدیوم آیوداید انجام شد. تجزیه و تحلیل FISH موقعیت دقیق فیزیکی و باندهای کروموزومی مربوط به ژن های مورد مطالعه را روی متافازهای گاو، گاومیش رودخانه ای، گوسفند و بز نشان داد. جایگاه دقیق فیزیکی ژن BMPR1B در گاو، گوسفند و بز یکسان بود (BTA/OAR/CHI6q15). در گاومیش رودخانه ای، ژن BMPR1B روی موقعیت BBU7q21 مکان یابی شد. ژن BMP15 در گاو و گاومیش رودخانه به ترتیب روی BTAXq31 و BBUXq36 و در موقعیت همولوگ (OAR/CHIXq24) در گوسفند و بز مکان یابی شد. برای جایگاه GDF9، موقعیت های کروموزومی BTA7q22.3، BBU9q24، OAR5q22.3 و CHI7q22.3 به ترتیب برای گاو، گاومیش رودخانه ای، گوسفند و بز شناسایی شدند. داده های حاصل شده از مطالعه حاضر علاوه بر توسعه نقشه های سیتوژنتیک گونه های مطالعه شده باعث توسعه اتصال نقشه های ژنتیکی روی باندهای اختصاصی کروموزومی شده و همچنین می تواند برای مطالعات ساختاری و عملکردی دقیق تر ژن های اخیر مخصوصاً در گاوسانان مورد استفاده قرار گیرد. انتظار می رود که علاوه بر ردیابی دقیق موقعیت مکانی ژن ها روی کروموزوم ها، بتوان هر چه بیشتر از تکنیک های مبتنی بر سیتوژنتیک مولکولی در مطالعات مرتبط به شناسایی نواقص کروموزومی و امکان ارتباط آن ها با صفات اقتصادی، خصوصاً صفات تولید مثلی در دام های اهلی استفاده نمود. قابل ذکر است که شناسایی موقعیت مکانی ژن ها روی کروموزوم ها، منجر به این خواهد شد که ردیابی QTLها در حوالی این ژن ها هر چه سریع تر و با هزینه کمتر گیرد.
فصل اول: مقدمه و کلیات
1-1- مقدمه
هدف اصلی در پژوهش های ژنومی حیوانات اهلی تهیه نقشه های ژنومی جامعی است که بتواند شناسایی جایگاه های موثر بر صفات مهم اقتصادی را امکان پذیر سازد. انتظار می رود که شناسایی چنین جایگاههایی منجر به طراحی برنامه های کارآمد اصلاح نژادی، خصوصاً انتخاب به کمک نشانگر (MAS) و در نتیجه افزایش صحت و پیشرفت انتخاب در حیوانات مزرعهای شود. اگر چه نقشه های ژنتیکی که تا کنون برای حیوانات اهلی تهیه شدهاند برای ردیابی ژن ها و جایگاه های صفات کمی در فواصل 10-5 سانتی مورگان (cM) و شروع برنامه های MAS کفایت می کنند، اما شناسایی دقیق جایگاه فیزیکی ژن ها و سپس کلونینگ و ردیابی واریانس های ژنتیکی آن ها و در گام بعدی مطالعه ارتباط این واریانس ها با صفات اقتصادی در اکثر موارد به ویژه در نژادهای موجود در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، به پژوهش های بیشتری نیاز دارند. به کارگیری داده های ژنوتیپی در ارزیابی های ژنتیکی تجاری و استراتژی های انتخاب بهینه، از جمله چالش های اصلاح نژادی می باشند که قطعاً نیازمند پیشرفت های بیشتری هستند.
کاربرد سیتوژنتیک در دام های اهلی از تکنولوژهای مفید برای توسعه ژنتیکی دام های اهلی است. سیتوژنتیک می تواند برای انتخاب حیوانات مولد فاقد نواقص کروموزومی مسئول نواقص فیزیکی (آنیوپلوئیدی)، باروری کمتر (نواقص بالانس کروموزومی) یا ناباروری (نواقص کروموزوم های جنسی) استفاده شود. همچنین سیتوژنتیک می تواند برای بررسی آلودگی های محیطی با مطالعه حیوانات موجود در مناطق آلوده و استفاده از آن ها به عنوان شناساگرهای بیولوژیکی استفاده شود (یانوزی، 2007).
مک کوسیک (1980) پیشنهاد داد که ژنوم را به عنوان بخشی از آناتومی باید مورد توجه قرار داد. آناتومی ژنوم هم از نگاه ساختاری و هم از نگاه عملکردی برای موجودات بسیار مهم است. آنالیز ژنوم گونه های اهلی ما را قادر به شناسایی و فهم مکانیسم کنترل ژنتیکی صفات مهم اقتصادی می کند. نقشه یابی ژن ها قدم اول در آنالیز ژنوم موجودات است. با در دسترس قرار گرفتن نقشه های دقیق کروموزومی و توالی های DNA، یک پژوهشگر می تواند در اکثر موارد با جستجو در بانک داده های نقشه یابی، روی یک ناحیه کاندید در ژن مورد نظر خود تمرکز کند تا اینکه ساعت ها تا ماه ها زمان را صرف فعالیت های آزمایشگاهی وقت گیر کند. با توجه به اشتباهات موجود در نقشه های لینکاژی و همچنین گردآوری های توالی ژنومی حیوانات، بهترین روش برای کاهش اشتباهات نقشه یابی ژنها استفاده همزمان از اطلاعات نقشه ها و توالی یابی برای تایید ترتیب ژنی در جایگاه های مورد نظر است (ویلسون و همکاران، 2001).
نقشه یابی مقایسه ای امکان دست یابی به حجم زیادی از اطلاعات را در نتیجه برنامه های ژنومی انسان فراهم آورده است. نقشه یابی ژن های انسان پایه و اساس کلونینگ موقعیتی- مقایسه ای ژن های کاندید برای جایگاه های صفات است. نقشه های مقایسه ای بر اساس نقشه یابی لوکوس های حفظ شده در حیوانات مختلف قرار دارد. نقشه یابی لینکاژی نمی تواند کمک زیادی به نقشه یابی مقایسه ای بکند زیرا جایگاه های حفظ شده اغلب به دلیل فقدان تنوع آللی تابع نقشه یابی ژنتیکی نیستند. بنابراین نقشه یابی مقایسه ای عمدتاً بر پایه مکان یابی فیزیکی ژن ها و نشانگرها استوار است (فرایز و رووینسکی، 1999).
پژوهش های سیتوژنتیک و تجزیه و تحلیل های کروموزومی در حیوانات مزرعه از نظر اقتصادی بسیار حائز اهمیت است. بنابراین تمامی حیوانات مزرعه خصوصاً آن دسته از حیواناتی که از تلقیح مصنوعی استفاده می کنند به دلیل امکان پخش سریع نواقص کروموزومی در گله، باید تحت کنترل های سیتوژنتیک نگهداری شوند.
به عنوان مثال در کشور ایتالیا حدود 25 درصد از مشکلات تولید مثلی جمعیت گاومیش های ماده در اثر نواقص کروموزومی است که به هیچ عنوان در فنوتیپ نمود پیدا نمی کنند و به طور مخفی باعث زیان اقتصادی می شوند. این نقایص تنها از طریق بررسی های سیتوژنتیک و تهیه کاریوتایپ حیوانات قابل شناسایی هستند (یانوزی و همکاران، 2003). شناسایی زود هنگام نواقص کروموزومی از طریق بررسی کاریوتایپ حیوانات مولد می تواند منجر به حذف زود هنگام آن ها از گله و در نتیجه صرفه جویی در وقت و هزینه های صرف شده شود. از نواقص کروموزومی که منجر به بروز مشکلات تولید مثلی و آسیب رساندن به صنعت دامپروری خواهند شد می توان به نواقص کروموزوم جنسی از قبیل مونوسومی کروموزوم X، تریسومی کروموزوم X، سندرم جنسیت معکوس و فری مارتینیسم اشاره نمود که در همه موارد حیوانات حامل این نواقص به دلیل آسیب های موجود در اندام های داخلی جنسی نابارور هستند (یانوزی، 2007).
اهمیت جهانی تولیدات دامی زمینه ساز تلاش های قابل توجهی برای رد یابی ژن های کنترل کننده واریانس های صفات مهم اقتصادی شده است. ردیابی این گونه واریانس ها به طور عمده ای با در دسترس بودن نشانگرهای مولکولی مرتب شده در طول کروموزوم ها آسان خواهد شد. در دهه های اخیر چندین نقشه ژنومی برای حیوانات اهلی تهیه شدهاند که اکثراً بر اساس نقشه های لینکاژی هستند که در تهیه آن ها فقط نشانگرهای چند شکل را می توان در نظر گرفت. در حالیکه نقشه های فیزیکی تهیه شده با روش های FISH و RH را می توان با استفاده از توالی های مونومورف نیز تهیه نمود. بنابراین نقشه های FISH و RH نسبت به نقشه های لینکاژی حاوی ژن های کد شونده بیشتری هستند که باعث تسهیل نقشه یابی مقایسه ای بین گونه ها و همچنین کمک به شناسایی بهتر و دقیق تر QTLهای موجود در اطراف این ژن ها می شوند (جان و همکاران، 2006).
اقتصاد غذایی جهان به طور فزاینده ای به تولیدات دامی وابسته است. طی دهه های اخیر در کشورهای در حال توسعه آسیایی که در آن ها غالباً انفجار جمعیت رخ داده است میزان مصرف گوشت، 4 درصد در هر سال و شیر و لبنیات، 3-2 درصد در هر سال افزایش یافته است (فائو، 2012). در سال 2050 جمعیت جهان حدود 15/9 میلیارد نفر تخمین زده شده است. همچنین تخمین زده می شود که مقدار مصرف مرغ و سایر تولیدات دامی به ترتیب 3/2 و 8/1-4/1 برابر سال 2010 خواهد شد. البته سهم بیشتر این افزایش مصرف شامل کشورهای در حال توسعه خواهد بود (فائو، 2011). بنابراین چالش 50 سال آینده افزایش محصولات دامی برای رفع نیازهای جهان است.
حیوانات اهلی طیف وسیعی از نژادهای اهلی شده پستانداران و پرندگان را شامل می شوند که سهم عمده ای را در تامین معیشت جوامع انسانی و همچنین اقتصاد کشاورزی اکثر کشورهای جهان بر عهده دارند. دام ها غذا، سوخت و جابجایی را فراهم می آورند، در امنیت غذایی نقش دارند، تولید محصولات زراعی را افزایش می دهند، سبب تولید نقدینگی برای روستائیان شده و اشتغال ایجاد می کنند (فائو، 2007). به جرات می توان گفت که در تولید حیوانات مزرعه ای مهم ترین فاکتور توانایی تولید مثل آن هاست. گاوی که به ندرت یک گوساله زنده یا سالم تولید می کند ارزش نگهداری را ندارد.
1-1-1- گاو
در میان حیوانات اهلی گاو و گاومیش به دلیل جثه درشت و تنوع و ارزش زیاد محصولات تولید شده توسط آن ها دارای اهمیت زیادی هستند، به طوریکه در بیشتر فرهنگ ها به عنوان دارایی های عمده به حساب می آیند (فائو، 2007). به نظر می رسد که همه نژادهای حال حاضر گاو از نژاد منقرض شده ی Aurochs (Bos primigenins) اهلی شده اند. شواهد DNA میتوکندریایی نشان می دهند که دو طبقه بندی گاو اهلی یعنی Bos Indicus (زبو) و Bos taurus (گاو اروپایی) حدود صد هزار سال پیش انشقاق یافته اند (لوفتوس و همکاران، 1994 و بیلی، 1996) و حدود ده هزار سال پیش به صورت مجزا اهلی شده اند (گریگسون، 1980 و لوفتوس و همکاران، 1994). منطقه مهرگراره (Mehrgrarh) در پاکستان امروزی کاندیدای قوی اهلی شدن گاو Bos indicus است و منطقه کاتال هیوک (Catal Huyuk) در آناتولی یا همان ترکیه امروزی نیز احتمالاً محل اهلی شدن گاو Bos Taurus می باشد. گاو از قدیم الایام نقش مرکزی در سیر تکاملی فرهنگ انسان در همه قاره ها به جز نواحی قطبی داشته است. از دیدگاه اقتصادی گاو مهمترین گونه حیوانی است که تاکنون اهلی شده است (کانینگهام، 1992). در نقاط مختلف دنیا، گاو نیروی کار، شیر و گوشت تولید می کند. تولید جهانی گوشت قرمز، گوشت سفید گوساله، شیر خشک بدون چربی، کره و پنیر در سال 2004 به ترتیب 51، 191، 3486، 96676، 13373 هزار تن تخمین زده شده است (یو اس دی ای، 2005).
2-1-1- گاومیش رودخانه ای
این حیوان حدود 5000 سال پیش در هندوستان اهلی شده است (کیرستین و همکاران، 2005). گاو میش رودخانه ای اهلی (Babalus Babalis) متعلق به باویده، زیر خانواده بوینه، جنس بوبالیس، و گونه آرنی یا گاومیش وحشی هندی است (http://www.buffalopedia.cirb.res.in). حدود 168 میلیون راس گاومیش آبی در جهان وجود دارد که 161 میلیون راس آن در آسیا قرار گرفته اند (داهانا، 2004 و بورقس و مازی، 2005). اگر چه تعداد جهانی گاومیش نسبت به گاو 9/1 است اما تعداد انسان های بیشتری در جهان (عمدتاً ساکنین آسیای جنوب شرقی) به گاومیش بیشتر از سایر دام های اهلی وابسته اند (فائو، 2000). بنابراین گاومیش دارای اهمیت اقتصادی بسیار زیادی در جهان است. علاوه بر این بر خلاف سایر گاوسانان اهلی، تعداد گاومیش رودخانه ای در 20 سال گذشته (قبل از 2009) با نرخ متوسط 2+ درصد در هر سال در جهان افزایش یافته است. بیشترین نرخ افزایش در اروپا (5/4+ درصد)، هندوستان (3/5+ درصد) و پاکستان (8/4+ درصد) اتفاق افتاده است (51). رشد زیاد سالانه گاومیش در مقایسه با سایر گونه های اهلی سبب افزایش علاقه دانشمندان و پرورش دهندگان به این حیوان شده است. نژاد مدیترانه ای گاو میش رودخانه ای را می توان عمدتاً در ایتالیا، مصر، ایران، ترکیه، رومانی، عراق، بلغارستان، سوریه و یونان مشاهده نمود. گاو میش رودخانه ای با اهداف تولید گوشت و شیر پرورش داده می شود. در اکثر کشورها 50 درصد شیر تولیدی این حیوان صرف نوشیدن می شود و در برخی کشورها از جمله ایتالیا عمدتاً از شیر گاومیش رودخانه ای برای تهیه پنیر ماسرلا (Mozzerella) استفاده می شود. درصد پروتئین و چربی شیر گاومیش رودخانه ای بین نژادهای مختلف به ترتیب حدود 6/4-2/4 و 5/8-0/6 درصد می باشد. بیشترین مقدار تولید شیر نژاد مدیترانه گاومیش رودخانه ای ای 2800-1500 کیلوگرم در هر دوره شیردهی ثبت شده است (مویلی و بورقس، 2005). کلسترول گوشت گاومیش کمتر از (3/1) گوشت گاو بوده و لذا برای جیره های کم کلسترول توصیه می شود (کوکت و کل، 2009). گاومیش آبی (Water Buffalo) به دو زیر گونه گاومیش رودخانه ای و گاو میش باتلاق تقسیم بندی می شود. از نظر ظاهری گاومیش رودخانه ای نسبت به گاومیش باتلاق بزرگتر، دارای شاخ تاب خورده تر و متمایل به غلتیدن در آب های تمیز و رودخانه ها است (http://www.buffalopedia.cirb.res.in).